Yürüyüş İçin Doğru Ayakkabı Seçimi
Yürüyüşe başlamak için pahalı ekipman gerekmez. Ama ayağındaki ayakkabı doğru değilse, ilk haftada topuk ağrısı, su toplaması veya diz sızısı kapıda demektir. Ayakkabı, vücudunun yerle tek temas noktası. Her adımda ağırlığını taşıyan, darbeyi yumuşatan parça o. Bu yüzden yürüyüş ayakkabısı seçimi yeni başlayan biri için ilk ciddi karardır. Aşağıda neye bakacağını, nasıl deneyeceğini ve hangi hatalardan uzak duracağını sırayla anlatıyorum.
Önce Ne Tür Yürüyüş Yaptığını Belirle
Her ayakkabı her zemin için değildir. Kendine tek soru sor: Nerede ve ne kadar yürüyeceğim?
- Asfalt, kaldırım, park yolu: Hafif, esnek, tabanı yastıklı bir yürüyüş veya koşu ayakkabısı yeterli.
- Toprak yol, patika, hafif tırmanış: Tabanı daha tırtıklı, tutuşu güçlü modeller işini görür.
- Tempolu, uzun mesafe: Topuk yastıklaması ve nefes alan üst yüzey öne çıkar.
- Alışveriş, gün içi hareket: Günlük spor ayakkabı yeterli olabilir; ama düz tabanlı, sert kanvas modellerden uzak dur.
Yeni başlıyorsan çoğu zaman yolu şudur: yastıklaması iyi, hafif bir spor ayakkabı. Haftalık yürüyüş programını oturttukça ihtiyacın netleşir, ikinci çiftte daha bilinçli seçim yaparsın.
Ayakkabıda Bakılacak 6 Temel Nokta
1. Numara ve iç boşluk
Yürürken ayak şişer ve öne kayar. Bu yüzden yürüyüş ayakkabısı genelde günlük numaradan yarım numara büyük alınır. Ölçüt basit: en uzun parmağın ucu ile ayakkabının burnu arasında yaklaşık bir başparmak eni boşluk kalmalı.
2. Genişlik
Uzunluk kadar önemli. Ayağın ön kısmı sıkışıyorsa parmaklar uyuşur, nasır oluşur. Parmakların içeride rahatça açılabilmeli.
3. Topuk tutuşu
Topuk oynamamalı. Yürürken içeride yukarı aşağı kayıyorsa, topuk arkasında su toplar. Bağcığı sıktığında topuk sabit kalıyorsa iyi haber.
4. Yastıklama
Sert zeminde yürüyorsan taban darbeyi emmeli. Elinle bastırdığında tamamen tahta gibi olmamalı. Ama aşırı yumuşak, içine gömüldüğün bir taban da dengeyi bozar.
5. Esneklik
Ayakkabıyı iki elinle tut ve hafifçe bük. Parmak kısmının hemen arkasından kıvrılmalı; tam ortadan ikiye katlanmamalı. Yürüyüş, topuktan parmağa yuvarlanan bir harekettir; ayakkabının bu harekete izin vermesi gerekir.
6. Ağırlık ve hava alma
Hafif olan yorar. Üst yüzeyi file benzeri, hava geçiren malzemeler teri dışarı atar. Terli ayak, su toplamanın en büyük sebebidir.
Denerken Doğru Yöntem
Ayakkabıyı iki dakikada deneyip almak en yaygın hata. Şu adımları uygula:
- Akşam dene. Ayaklar gün sonunda daha şiştir; gerçek ölçüye o zaman ulaşırsın.
- Kendi çorabınla dene. İnce çorapla denenen ayakkabı, kalın çorapla sıkabilir.
- İki ayağı da giy. İki ayak nadiren aynı ölçüdedir; büyük olana göre karar ver.
- Yürü. Mağazada en az bir iki dakika yürü. Varsa merdivende in çık.
- Baskı noktası ara. Herhangi bir yerde batma, sürtme veya sıkışma varsa o ayakkabı sende oturmaz. "Ayağıma alışır" diye düşünme; ayakkabı sadece esner, şekil değiştirmez.
Küçük ama işe yarar detaylar
- Bağcığı topuğa doğru yukarıdan sıkarak bağla; ön kısmı gevşek bırak.
- Pamuklu çorap ter tutar. Nem çeken spor çorabı su toplamayı azaltır.
- Tabanlığı çıkarıp ayağını üstüne bas. Ayağın tabanlıktan taşıyorsa numara veya kalıp uygun değil.
- İç dikişleri elinle yokla. Kaba dikiş, uzun yürüyüşte sürtünme yapar.
Sık Yapılan Hatalar ve Bakım
Bu maddelerin çoğu ilk aylarda yaşanan ağrıların sebebi:
- Halı saha veya basketbol ayakkabısıyla yürümek. Bunlar yana hareket için tasarlanır, ileri yürüyüşe uygun değil.
- Tabanı yıpranmış eski çifti kullanmaya devam etmek. Dış tabanın diş yapısı silinmişse, iç yastıklama da bitmiş demektir.
- Yeni ayakkabıyla uzun yürüyüşe çıkmak. İlk birkaç çıkışı kısa tut, ayakkabı ayağına oturmaya zaman bulsun.
- Yalnızca görünüşe göre seçmek. Renk güzel, ama kalıp ayağına uymuyorsa fayda yok.
- Tek çiftle her şeyi yapmak. Mümkünse yürüyüş çiftini günlük kullanımdan ayır; ömrü uzar.
Bakım tarafı da basit. Islanan ayakkabıyı radyatör üstünde değil, gölgede kurut. Tabanlığı ara ara çıkarıp havalandır. Çamuru kuruduktan sonra fırçayla al, makineye atma. Ayakkabıyı sürekli aynı yerinden bastırıyorsan, tabanın tek taraflı aşındığını fark edersin; bu bilgi sonraki seçimde işine yarar.
Ayakkabı Tek Başına Yetmez
Doğru çift, ağrıların büyük kısmını çözer. Ama tamamını değil. Yürüyüş öncesi kısa bir ısınma, adım sırasında düzenli soluk alıp verme ve hava koşuluna uygun giyinme aynı denklemin parçası. Yürüyüşe kas çalışmalarını eklediğinde bacak ve kalça kaslarının güçlenmesi, ayak tabanına düşen yükü de d